On Rey iwan Ichpoch
|
El rey y su hija
|
|
|
Sen rey kipiyaya sen ichpoch yejwan
kinekiya nonamiktis, niman yejwa xkimatiya akinon iwan.
|
Un rey tenía una hija que quería casarse, pero
ella no sabía con quién.
|
|
|
On rey okinminots nochimej on
telpokamej yejwan chanejkej ompa para yejwa ma kitlapejpeni
yejwan kwelitas.
|
El rey llamó a todos los jóvenes del pueblo
para que ella escogiera al que más le gustara.
|
|
|
Niman kemaj miyekej onosentlalikej,
niman yejwa xkimatiya akinon iwan nemis.
|
Luego, vinieron muchos jóvenes, pero ella no
sabía con quién casarse.
|
|
|
On rey okijtoj:
|
El rey dijo:
|
|
|
—On yejwan kichiwas milagro,
nochpoch iwan nemis.
|
—Mi hija se casará con el que haga un milagro.
|
|
|
—¡Kwajli! —okitokej
nochimej.
|
—¡Bien! —dijeron todos ellos.
|
|
|
Achtopa opanok sen telpochtli pobre
niman on rey okijlij:
|
Primero pasó un joven pobre y el rey le dijo:
|
|
|
—Nikmakawas cien conejos niman
tejwa tikmati ken tikchiwas para tikinsentlalis
nochimej.
|
—Soltaré cien conejos y usted verá
cómo le hace para juntarlos todos.
|
|
|
On telpochtli kipiyaya sen
iakatlapitsal, niman okipits, kemaj nimantsin onosentlalikej
nochimej on conejos. In onochiw ipan tepetl.
|
El joven tenía una flauta de carrizo y la tocó.
Inmediatamente se acercaron todos los conejos. Esto
sucedió en el monte.
|
|
|
Kemaj on tepochtli okinots on rey para
ma kita ika nemij cien conejos.
|
Entonces el joven llamó al rey, para que viera que
estaban los cien conejos juntos.
|
|
|
Niman on rey xonokaw ikan paktli, niman
okijlij:
|
Pero el rey no quedó contento, y le dijo:
|
|
|
—Tla tejwa sanoyej titlakatl
timitstsakwas ipan sen kajli de tepantli niman diez mil panes
ijtik. Niman ijkwak tlanesis nikneki nikitas nion se pan.
Xkwa nochi.
|
—Si es usted tan valiente, lo vamos a encerrar en una
casa de paredes fuertes con diez mil panes adentro. Cuando
amanezca, no quiero ver ni un solo pan. Se los tiene que
comer todos.
|
|
|
Okitsakwkej ikan diez mil panes. Ipan
tlakyo iwan on telpochtli okontilan iakatlapitsal niman
okipits. Niman amanaman onosentlalijkej se mil wisakomej.
Yejwamej in yolkej okwakej nochi on pan.
|
Lo encerraron, pues, con los diez mil panes. A la medianoche
el joven agarró la flauta de carrizo y la tocó.
Inmediatamente se acercaron mil ratas. Estos animales se
comieron todo el pan.
|
|
|
Niman on rey sanoyej opak niman yejwa
okijlij:
|
El rey quedó muy contento, y le dijo:
|
|
|
—Tejwa iwan tinemis
nochpoch.
|
—Usted se casará con mi hija.
|
|
|
Ijkon tej onochiw iwan on ichpoch on rey
ika iwan onen sen telpochtli pobre.
|
Y así fue como sucedió que la hija de un rey se
casó con un joven pobre.
|
miércoles, 24 de septiembre de 2014
On Tlakatl Iwan on Atemitl
Celerino Loranca Sánchez
|
El hombre y el piojo
Celerino Loranca Sánchez
|
|
|
Se tlakatl okipix se atemitl. Yejwa okijtoj:
|
Un hombre tenía un piojo, y se dijo a sí mismo:
|
|
|
—Nikalaktis on atemitl ijtik sen
botella niman niktomawas. Niman tla yoniktomaw nikxipewas,
niman ika on itlaken nikchijchiwas notampoltsin pampa sanoyej
nikwelita. Kemaj melawak okichijchiw itampoltsin. Niman
sanoyej kwaltsin okixtij. Niman on itampoltsin okitsotsonato
kampa ilwipan. Ompa on tlakamej okwelkakilijkej, niman opew
kitlajtoltiaj:
|
—Voy a meter este piojo en una botella y lo voy a
engordar. Y ya que lo engorde, lo voy a pelar y con su piel
me voy a hacer un tambor, porque los tambores me gustan
mucho. Y realmente hizo después un tambor y lo hizo
muy bonito. Entonces llevó su tambor a una fiesta y lo
estuvo tocando. Como a la gente le gustó mucho su
sonido, le comenzaron a preguntar:
|
|
|
—¿Tlen, yolkatl itlaken on
yejwan ika otikchijchi on motampoltsin?
|
—¿De qué animal es la piel con que hiciste
tu tambor?
|
|
|
Niman yejwa okimijlij:
—On yolkatl sanoyej weyi yolkatl. |
Y él les contestó:
—El animal que usé para hacer mi tambor es un gran animal. |
|
|
In okijtoj pampa xkinekiya kimijlis on
tlen melawak. Niman sanoyej opew kitlajtoltiaj, okimijlij ika
on itlaken on atemitl. Niman yejwa okimijlij:
|
Esto les contestó porque no quería decir la
verdad. Pero como le preguntaron mucho, les tuvo que decir
que era piel de un piojo. Les dijo además:
|
|
|
—In sanoyej kwajli para ika
nankichijchiwaskej nemotampoltsin. Achtopa xkalaktikan ijtik
sen botella, niman xtlakwaltikan sanoyej hasta kampa ma
tomawi. Niman tla yotomaw xxipewakan. Niman ika on
itlakentsin xchijchiwakan nemotampoltsin.
|
—Su piel es muy buena para hacer tambores. Primero
métanlo en una botella y denle de comer mucho hasta
que engorde. Cuando ya esté gordo, pélenlo y
con su piel van a poder hacer su tambor.
|
|
|
Niman on tlakamej okijlijkej:
—Ma timitskowilikan motampoltsin, niman tejwa okse tikchijchiwas. |
Entonces esas personas le dijeron:
—Véndenos tu tambor y te vuelves a hacer otro. |
|
|
Niman yejwa okiminnamakiltij sanoyej
patiyo. Yejwa okajkayajkej pampa xok keman okinextij okse
itampoltsin yejwan kwaltsin ken on yejwan kipiyaya. Ijkon
tej, tlami ikwento on tlakatl niman on atemitl.
|
Y él si se los vendió, y muy caro. Pero lo
habían engañado, porque ya nunca pudo hacer
otro tambor tan bonito como el que tenía. Así
es como termina este cuento del hombre y el piojo.
|
El lepidopmac | ||||||||||
| ||||||||||
Suscribirse a:
Entradas (Atom)